Kısa cevap
ISO 9001'in 6. baskısı olan ISO 9001:2026, Eylül 2026'da yayımlandı. Bu sürüm sıfırdan bir yazım değil, 2015 sürümünün güncellemesi. Öne çıkan değişiklikler şunlar: kalite kültürü ve etik davranış, risklerin ve fırsatların ayrı ele alınması, değişiklik yönetiminin güçlendirilmesi ve 2024'teki iklim değişikliği ekinin ana metne alınması. Belgelendirme kuruluşlarının çoğu üç yıllık bir geçiş süresi öngörüyor (Eylül 2029 civarı). Kesin bitiş tarihini kendi belgelendirme kuruluşunuzdan teyit edin.
Bir standart yayımlandığı gün sahada hiçbir şey değişmez
Değişiklik, ilk denetçi "Bu yeni maddeyi nasıl karşılıyorsunuz?" diye sorduğunda başlar. Önümüzdeki denetim döneminde bu soru birçok kalite masasına gelecek. Bu yazıda nelerin değiştiğini, geçiş takvimini ve hazırlığa nereden başlanacağını özetliyoruz.
1. ISO 9001:2026'da ne değişti?
Aşağıdaki başlıklar, belgelendirme kuruluşlarının yayımladığı revizyon özetlerinin ortak noktaları. Madde numaraları için standart metninin kendisini esas alın; bazı ikincil kaynaklarda alt madde numaraları farklı geçebiliyor.
| Konu | 2015 sürümünde | 2026 sürümünde | Sahada ne anlama geliyor |
|---|---|---|---|
| Kalite kültürü ve etik davranış | Dolaylı olarak, liderlik ve farkındalık maddeleri içinde | Üst yönetimden kalite kültürünü ve etik davranışı açıkça teşvik etmesi bekleniyor | Bir prosedürle kanıtlanmaz. Denetçi bunu sahada gördüğü davranıştan, çalışan görüşmelerinden ve hataların nasıl raporlandığından değerlendirir. |
| Riskler ve fırsatlar (6.1) | Tek başlık altında birlikte | Risklere ve fırsatlara yönelik aksiyonlar ayrı alt başlıklarda | Tek bir "risk ve fırsat tablosu" yerine, fırsatların da ayrıca belirlenip izlendiğini gösterebilmek gerekir. |
| Değişikliklerin planlanması (6.3) | Vardı, kısa bir madde | Planlama, iletme ve izleme yönü güçlendirildi | Hat, tedarikçi, yazılım veya organizasyon değişikliklerinin kaydı, onayı ve etkisinin takibi denetimde daha fazla sorgulanır. |
| İklim değişikliği | 2024'te yayımlanan ek ile eklendi | Ek, ana metne dahil edildi | Yeni bir gereklilik değil. 2024'ten beri geçerli. Bağlam ve ilgili taraflar analizinde iklim değişikliğinin değerlendirildiğinin kaydı yeterli başlangıçtır. |
2. Geçiş takvimi
Belgelendirme kuruluşlarının çoğu, ISO 9001:2015 sertifikaları için yayından itibaren üç yıllık bir geçiş süresi açıkladı. Bu da Eylül 2029 civarına denk geliyor. Kuruluşlar arasında bitiş tarihi birkaç gün ya da hafta farklı açıklanabiliyor. Planınızı genel bir tarihe değil, kendi belgelendirme kuruluşunuzun yazılı duyurusuna göre yapın.
Pratik not: Geçiş denetimini sürenin sonuna bırakmak, aynı dönemde denetim talep eden yüzlerce kuruluşla takvim yarışına girmek demek. Geçişi, mevcut gözetim veya yeniden belgelendirme denetimlerinizden birine bağlamak çoğu zaman en az maliyetli yoldur.
3. Havacılık ve savunma tedarikçileri: IA9100 henüz yayımlanmadı
AS9100, ISO 9001'in üzerine kurulu. Bu yüzden havacılık tedarikçileri için asıl soru "ISO 9001:2026'ya ne zaman geçeceğiz?" değil, "IA9100 ne zaman gelecek?" sorusu.
Kasım 2026 itibarıyla IAQG, IA9100'ü yayımlamadı. Resmi bir yayın tarihi ya da geçiş takvimi de açıklanmadı. IAQG'nin belirttiği plan, yeni standardı ISO 9001 revizyonuyla uyumlu çıkarmak. Sektör kaynaklarındaki tahminler 2026 sonu ile 2027 ortası arasında değişiyor. Bunlar tahmin, resmi tarih değil.
- Hem AS9100 hem ayrı bir ISO 9001 sertifikanız varsa, iki geçişi ayrı planlamanız gerekebilir.
- Yalnızca AS9100 sertifikanız varsa, geçiş takviminiz büyük olasılıkla IA9100'e bağlı olacak. Bunu belgelendirme kuruluşunuzla teyit edin.
- IA9100 metni yayımlanmadan dokümanları yeniden yazmak erken. Ancak IA9100'ün ISO 9001:2026 üzerine kurulması beklendiği için, ISO 9001:2026 boşluk analizine şimdi başlamak zaman kazandırır.
AS9100 ile IATF 16949 arasındaki farklar için: AS9100, IATF 16949'dan Devralırken Değişen 5 Şey
4. Hazırlığa nereden başlamalı?
Acele edilecek iş doküman yeniden yazımı değil, boşluk analizi.
- Standart metnini temin edin. Özetler başlangıç için yeterli, denetim için değil. Türkçe TS EN ISO baskısının yayım durumunu TSE'den kontrol edin.
- Değişen dört başlık için boşluk analizi yapın. Her başlıkta şu soruyu sorun: "Bunu bugün hangi kayıtla gösterebiliriz?"
- Kalite kültürü maddesini en zor madde olarak ele alın. Bu madde bir prosedürle kanıtlanmaz. Hataların saklanmadan raporlanıp raporlanmadığı, yönetimin sahadaki kalite kararlarına nasıl tepki verdiği ve çalışanların hatayı kime, nasıl bildirdiği, denetçinin bakacağı yerler arasında.
- Risk ve fırsat kayıtlarını ayırın. Fırsatların da sahibi, aksiyonu ve takibi olsun.
- Değişiklik yönetimini somutlaştırın. Son 12 ayda yapılan üç gerçek değişikliği (hat, tedarikçi, yazılım) seçin ve planlama, onay, iletişim ve etki takibi kayıtlarının izini sürün. Boşluklar burada görünür.
- İç denetçileri yeni baskıya göre bilgilendirin ve ilk iç denetimi değişen maddelere odaklayın.
- Belgelendirme kuruluşunuzla geçiş denetimi tarihini erken netleştirin.
5. Sık sorulan sorular
ISO 9001:2026 ne zaman yayımlandı?
ISO 9001'in 6. baskısı Eylül 2026'da yayımlandı. Belgelendirme kuruluşlarının duyuruları yayın tarihini 16 Eylül 2026 olarak veriyor.
ISO 9001:2015 sertifikam ne zamana kadar geçerli?
Belgelendirme kuruluşlarının çoğu üç yıllık bir geçiş süresi öngörüyor (Eylül 2029 civarı). Kesin tarih kuruluştan kuruluşa birkaç gün ya da hafta farklı olabilir. Kendi belgelendirme kuruluşunuzun yazılı duyurusunu esas alın.
ISO 9001:2026 tamamen yeni bir standart mı?
Hayır. 2015 sürümünün yapısını koruyan bir güncelleme. Değişiklikler kalite kültürü ve etik, risk ve fırsatların ayrı ele alınması, değişiklik yönetimi ve iklim değişikliği ekinin metne alınması etrafında toplanıyor.
İklim değişikliği maddesi yeni bir gereklilik mi?
Hayır. 2024'te yayımlanan ek ile zaten yürürlüğe girmişti. 2026 baskısı bu eki ana metne dahil etti.
AS9100 sertifikası olan bir kuruluş ne yapmalı?
IA9100'ün yayımlanmasını beklerken ISO 9001:2026 boşluk analizine başlayabilir. Kasım 2026 itibarıyla IA9100 için resmi yayın tarihi ve geçiş takvimi açıklanmadı. Geçiş planınızı belgelendirme kuruluşunuzla teyit edin.
Kaynaklar
- ISO, ISO 9001 Kalite Yönetimi sayfası: iso.org/iso-9001-quality-management.html
- Belgelendirme kuruluşlarının ISO 9001:2026 revizyon özetleri (DNV, DQS, NSF, TÜV SÜD)
- IA9100 durum takibi: ia9100.co/ia9100-faq ve glocalinsight.com/resources/ia9100